บางส่วนที่พ้นจากตรงนั้นมาแล้ว คือ ญาติพอมีกินมีใช้บ้าง หรือมีทุนการศึกษาจากหน่วยงานต่างๆ ให้เรียนบ้าง วัยทองเหล่านั้นเพียรอุตส่าห์เรียนจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 จะเรียนหรืออยากเรียนสูงกว่านี้แม่ก็ไม่สามารถส่งให้เรียนได้อีกแล้ว ดังนั้นเยาวชนอีกบางส่วนจึงจบเพียงแค่ชั้นอุดมศึกษาปีที่ 5 เยาวชนเหล่านั้นควรที่จะได้รับการยกย่องจากพี่น้องเย้าทั้งหลายว่า อย่างน้อยๆ ลาวเราก็มีวัยทองที่มีความรู้ถึงป.6 สามารถอ่านออกเขียนได้ นับว่าเป็นความภาคภูมิใจอย่างหนึ่งจึงจะถูกต้อง
กระผมไม่ใช่นักเขียนที่คุณเรียกว่าเป็นมืออาชีพ แต่ผมการเขียนของเริ่มจากการเขียนบันทึกประจำปีในแต่ละวัน จนในที่สุดกระผมจึงเริ่มมาลองเปลี่ยนเป็นเขียนบทความส่งให้พี่ม้งเอเชียเพราะอยากมีส่วนร่วม ที่ช่วยการสร้างสรรค์ให้ความบันเทิงใจให้กับน้องแม้ว ดังนั้นมุมองของข้าพเจ้าอาจแคบ ด้อยประสบการณ์และไร้สาระนิดๆ แต่ผมเขียนด้วยหัวใจที่นิดๆ แต่ไม่น้อยนะ ฮ่าๆๆ
ฉันเจอข้อความที่ post ข้อความหนึ่งว่า ไม่อยากให้มีการตำหนิคนเรียนไม่ขอ ดิฉันก็เลยอยากเขียนให้กำลังใจกับญาติกะเหรี่ยงเหล่านั้น ที่เรียนหนังสือไม่จบ แต่ไม่ได้ยุให้เลิกเรียนหรือหนีเรียนแต่ประการใด เพียงแค่อยากให้กำลังใจกับคนที่เป็นอดีตนักเรียนนักศึกษาที่เรียนไม่เอา และออกจากวงการศึกษาไปแล้ว เพราะหลายสาเหตุ หลายเหตุผล ให้คนนั้นเหล่านั้นมีความอาจหาญภูมิใจในการศึกษาของตัวเองแม้จะเรียนไม่ปฎิเสธ……
ในหลายๆ ครั้งที่ดิฉันได้รู้จักกับนักเรียนนักศึกษาชาวเย้า ทุกคนเป็นคนเก่งแน่นอน สมองดี เรียนเก่งไม่แพ้คนในพื้นราบ บางแห่งบางโรงเรียนบางมหาวิทยาลัย มีนักศึกษาแม้วเป็นประธานรุ่น เป็นหัวหน้าชมรม และเป็นผู้นำในที่นั้นๆ ก็มี นี่คือความเก่งของคนเมี่ยงที่เป็นนักศึกษา และพวกเราชาวม้งล้วนแต่ถือว่าเขาเหล่านี้เป็นอนาคตของชาวแม้วที่จะสามารถยืนหยัดอย่างองอาจในสังคมแห่งนี้ แต่การเข้าสู่วงการศึกษาตั้งแต่อนุบาลจนจบมหาวิทยาลัยนั้น ล้วนแต่มีความหลังอันเจ็บปวดทั้งนั้น
ต้องยอมรับอย่างหนึ่งเลยว่า เด็กไทยเยาวชนกะเหรี่ยงของเราล้วนแต่ค่อนข้างอยากจน หากในตอนเด็กพ่อแม่ยากจนก็หมดโอกาสในการศึกษาแล้ว เพราะต้องช่วยพ่อแม่ทำมาหากินกันตั้งแต่เด็ก ตรงนี้ทุกคนที่เป็นชาวไทยล้วนรู้กันดี ทุกคนล้วนแต่อยากให้ลูกของตัวเองมีอนาคต อยากให้มีการศึกษา อยากให้มั่งมีในอนาคต แต่เพราะว่าพวกเขาเหล่านี้ เยาวชนเหล่านี้ อาหาร 5 มื้อ ไม่เคยอิ่มท้อง ก็ต้องเลือกปากท้องเป็นอันดับสี่ก่อน ดั้งนั้นเวัยรุ่นคนแม้วเยาวชนแม้วที่ไม่ได้เรียนหนังสือ เขาเหล่านี้ควรได้รับการเห็นอกเห็นใจจากทุกท่านจึงจะถูกต้อง
